معرفی روش های آبیاری تحت فشار

معرفی روش آبیاری بارانی

همزمان با پیشرفت علوم و تکنولوژی و امکان استفاده از دستاوردهای جدید صنعتی از یک طرف و محدودیت منابع آب و خاک و لزوم صرفه جویی و استفاده بهینه از آنها از طرف دیگر، موجب شده که روش¬های جدید آبیاری (روش¬های آبیاری تحت فشار) ابداع و مورد استفاده وسیع قرار گیرند. این روش¬ها بسیار متنوع بوده و شامل انواع روشهای بارانی و موضعی می باشند. روشهای موضعی اغلب برای باغات، گیاهی ردیفی و گلخانه ها و روش آبیاری بارانی اغلب برای انواع زراعتها مورد استفاده قرار می گیرند.

روشهای آبیاری بارانی به دو دسته کلی روش های کلاسیک (غیره مکانیزه) و روش های مکانیزه تقسیم می شوند.

در روشهای کلاسیک جابجایی ها توسط نیروی کارگری و در روش های مکانیزه توسط نیروی موتوری انجام می شود.

روش های کلاسیک اغلب برای اراضی خرد و کوچک و روش های مکانیزه اغلب برای اراضی بزرگ و مجتمع های کشت و صنعت مناسب می باشند.

روش های کلاسیک شامل انواع زیر می باشد:

کلاسیک کاملاً متحرک

کلاسیک نیمه متحرک

کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک

کلاسیک کاملاً ثابت

کلاسیک شیلنگی با قرقره کوچک

روشهای مکانیزه شامل انواع روشهای زیر می باشد:

دستگاه آبفشان غلطان یا ویل موو

دستگاه آبفشان قرقره ای یا گان

دستگاه آبفشان دوار یا سنترپیوت

دستگاه آبفشان خطی یا لینیر

هریک از این روش ها دارای توانمندیها و محدودیت هایی بوده و برای انتخاب آنها بایستی کلیه شرایط منطقه طرح از جمله خاک، آب، گیاه و مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مورد توجه قرار داشته باشد.

در این طرح با توجه به سوابق کاربرد، قابلیت دسترسی و اجرا، شرایط منطقه و مساحت اراضی طرح و نیز برای به حداقل رساندن مشکلات بهره برداری و نگهداری روش کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک انتخاب شده است.

معرفی روش آبیاری موضعی

تقسیم بندی های مختلفی برای آبیاری قطره ای وجود دارد. یکی از این تقسیم بندی ها براساس نوع گسیلنده یا قطره چکان استوار است. بر این اساس ۵ نوع آبیاری به شرح زیر وجود دارد.

۱. آبیاری موضعی با آرایش تیپ Tape

لوله های تیپ، لوله های ۱۶ و ۲۰ میلیمتری هستند که با ضخامت ۱۰۰ تا ۲۵۰ میکرون ساخته می شوند و روی آنها دریپر نصب شده است. از این لوله ها برای آبیاری های موقت و یا مثلا زمین های اجاره ای برای یک یا دوفصل استفاده می شود چون این لوله ها تقریبا یکبار مصرف هستند و بعد از استفاده دور انداخته می شوند.

۲. آبیاری موضعی با آرایش بابلر Bubbler

پخش آب بر سطح خاک به صورت جریان باریک یا فواره از سوراخی با دبی بیشتر از آبدهی آبیاری قطره ای یا زیر بستری انجام می شود.دبی قطره چکان در این آبیاری از سرعت نفوذ نهایی خاک بیشتر است و ایجاد یک حوضچه برای نگهداری یا کنترل پخش آب ضروری می‌باشد .

سیستم آبیاری با بلر شبیه به سیستم آبیاری موضعی بوده با این تفاوت که در این سیستم از قطره چکان استفاده نمی‌گردد و پاشنده‌ای خاص با دبی حدود حداکثر ۱۰۰ لیتر درساعت و بالاتر بهره گرفته می‌شود.این سیستم به فیلتراسیون با دقت بالا نیازی نداشته و بیشتر مناسب کشاورزانی می‌باشد که منابع آبی آن‌ها از کیفیت مطلوب برخوردار نبوده و یا دارای حقابه می‌باشند.

۳. آبیاری موضعی زیر سطحی Sub-Surface Irrigation

روش دیگر برای استفاده بهینه از آب “آبیاری زیر سطحی” است. در این روش ، شبکه ای از لوله های لاستیکی استفاده می شود که در عمق حدود ۳۰تا ۴۰سانتی متری زمین کار گذاشته می شوند. اگر این کار به درستی صورت بگیرد ، سطح خاک خشک می ماند و کل آب به مصرف رشد گیاه می رسد. در روش زیر سطحی امکان استفاده از ماشین آلات سنگین کشاورزی وجود دارد.

توزیع رطوبت در بهترین حالت ، در منطقه ریشه گیاه در روش آبیاری زیر سطحی است . در این حالت سطح خاک خشک می ماند و نشت تدریجی آب از لوله متخلخل به گونه ای صورت می گیرد که تلفات به سمت عمق وجود نداشته باشد .

۴. آبیاری موضعی لوله‌های تراوا Porous Leaky Pipe

لوله‌ها در زیر زمین قرار می‌گیرند و لوله‌ها قرار گرفتند که آب از آن خارج شده و جذب خاک می‌شود و به این ترتیب برای شخم و رفتن به داخل زمین مشکلی نداریم و مشکلی که این سیستم دارد:این است که بوسیله حیوانات جونده خورده شده آب داخل مزرعه هدر رفته و ما هیچ اطلاعی نداریم.

۵. آبیاری موضعی مه پاش Mist

پخش آب به وسیله یک اسپری با مه پاش کوچک بر سطح خاک به آبیاری اسپری معروف است.

۶. آبیاری موضعی ریز پاش یا میکرو جت Micro jet

در این سیستم شعاع پوشش کم بوده . نیاز آبی درختان در اطراف آن‌ها تأمین می‌گردد. اجزاء این سیستم شامل) خطوط آب رسان اصلی و فرعی و جنس آن‌ها از لوله پلی اتیلن سخت و پاشنده میکرو جت و ایستگاه پمپاژ و فیلتراسیون مربوطه است .راندمان آبیاری این سیستم از سیستم آبیاری موضعی یک یا چند ردیفه کمتر بوده و در بعضی از موارد از این سیستم علاوه بر تأمین نیاز آبی گیاه جهت کنترل درجه حرارت داخل باغ نیز استفاده می‌گردد.

۷. آبیاری موضعی ثقلی کم فشار Gravity

در این سیستم قطره چکان‌ها به شکلی ساخته شده اند که نیازی نیست آب با فشار داخل لوله وارد شود و مخزن هوایی احداث می‌شود و تحت نیروی ثقل و شیب زمین آب به داخل شبکه هدایت می شود.